Czym jest czas pracy i co się do niego wlicza?

Do czasu pracy wlicza się nie tylko okres faktycznego świadczenia pracy ale również pewne okresy, w trakcie których pracownik wprawdzie nie wykonuje swoich zwykłych obowiązków, a mimo to pozostaje w dyspozycji pracodawcy.

Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy (art. 128 §1 KP). Jak łatwo dostrzec, powyższa definicja nie utożsamia czasu pracy z faktycznym świadczeniem przez pracownika pracy lecz jest od niego szersza.

Przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy rozumie się psycho-fizyczną gotowość pracownika do wykonywania pracy określonej w treści umowy o pracę. Za niewystarczające należy więc uznać samo stawienie się pracownika do pracy, jeżeli jego stan psycho-fizyczny uniemożliwia mu świadczenie pracy.

Przykład

Kamil P. – murarz stawił się do pracy w stanie nietrzeźwości. W związku z powyższym brygadzista nie dopuścił go w tym dniu do pracy. Praca na budowie należy do szczególnie niebezpiecznych. Wiąże się ona bowiem z pracą na wysokości, przy użyciu urządzeń elektrycznych, w związku z czym wymaga od pracownika pełnej percepcji. Stawienie się przez murarza do pracy w stanie nietrzeźwości wyłącza jego gotowość psycho-fizyczną do jej wykonywania, zatem czas spędzony na terenie budowy nie będzie wliczony do czasu pracy.

Okresy wliczane do czasu pracy

Do czasu pracy wlicza się – oprócz czasu efektywnej pracy i okresów pozostawania w dyspozycji pracodawcy – również inne okresy, takie jak:

• 15-minutową przerwę w pracy, przysługującą każdemu pracownikowi, którego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin (art. 134 KP),
• przerwy na karmienie dziecka piersią (art. 187 KP),
• przerwy wprowadzone dla pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia (art. 145 KP),
• 5-minutowe przerwy w pracy, które przysługują po każdej godzinie pracy przy monitorze ekranowym (§7 rozp. MPiPS z 1.12.1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe, Dz.U. Nr 148, poz. 973),
• 15-minutową przerwę na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek dla pracowników niepełnosprawnych (art. 17 ustawy z 27.8.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.),
• 30-minutową przerwę dla pracownika młodocianego, którego dobowy wymiar czasu pracy przekracza 4,5 godziny (art. 202 §31 KP),
• czas nauki pracownika młodocianego w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się ona w godzinach pracy (art. 202 §3 KP),
• czas badań lekarskich pracownic w ciąży, które muszą odbyć się w godzinach pracy (art. 185 §2 KP),
• czas okresowych lub kontrolnych badań lekarskich, które zostały przeprowadzone w godzinach pracy (art. 229 §3 KP),
• czas trwania szkoleń z zakresu bhp (art. 2373 §3 KP).
Do prawidłowego zaplanowania czasu pracy konieczna jest znajomość relacji zachodzących między nim, a czasem dyżuru, szkoleń oraz podróży służbowej.

Dyżur

Czasem dyżuru jest czas w którym pracownik, na polecenie pracodawcy, pozostaje poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do jej świadczenia (art. 1513 KP). Może być on pełniony w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę – tj. również w domu pod telefonem.

Zapamiętaj!

Co do zasady czas dyżuru nie jest wliczany do czasu pracy. Jedynie czas, w którym pracownik w trakcie dyżuru faktycznie wykonywał pracę będzie zaliczany do czasu pracy.

Podróż służbowa

Czas zużyty na wykonanie zadania, które jest celem podróży służbowej, jest oczywiście czasem pracy. Jednakże nie wlicza się doń czasu dojazdu pracownika – w ramach podróży służbowej – do miejsca wykonywana pracy oraz czas powrotu. W trakcie jego trwania pracownik nie wykonuje bowiem pracy (chyba, że jest np. kierowcą).

Wyjątek stanowi sytuacja, w której czas przejazdu w podróży służbowej przypada na godziny pracy danego pracownika, wynikające z obowiązującego go rozkładu czasu pracy w miejscu stałej pracy (wyrok SN z 27.10.1981 r., I PR 85/81, OSNCP z 1982 r., Nr 5-6, poz. 76).

Przykład

W siedzibie firmy praca świadczona jest w godzinach 8:00 – 16:00. Jeden z pracowników został wysłany w delegację służbową do Gdańska, gdzie miał spotkać się w klientem o godzinie 12:00. W związku z powyższym wyjechał z Warszawy o godzinie 7:00. Spotkanie zakończyło się o 15:00, a o 20:00 pracownik wrócił do Warszawy. W takim przypadku do czasu pracy należy zaliczyć:

• cały czas trwania spotkania służbowego, tj. czas 12:00 – 15:00 (3 godz.),
• czas przejazdu, pokrywający się z godzinami stałej pracy pracownika, tj. 8:00 – 12:00 oraz 15:00 – 16:00 (4 godz. + 1 godz. = 5 godz.).

Szkolenie

O tym czy czas trwania szkolenia należy wliczyć do czasu pracy pracownika decyduje przede wszystkim rodzaj szkolenia.

Z całą pewnością do czasu pracy wlicza się szkolenia z zakresu bhp i to zarówno wstępne, jak i okresowe (art. 2373 §2 KP). Co do zasady powinny być one organizowane w czasie pracy, a jeśli z jakichś względów muszą się odbyć poza godzinami pracy, to czas ich trwania należy zaliczyć do czasu pracy. Mogą więc one spowodować przekroczenie obowiązujących norm czasu pracy, a wtedy dojdzie do pracy w godzinach nadliczbowych.

Czas trwania innych szkoleń (np. podwyższających kwalifikacje pracowników) nie musi być wliczany do czasu pracy, chyba że odbywają się one w trakcie czasu pracy pracownika, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Jeśli więc takie szkolenie odbędzie się po godzinach pracy, albo w dzień wolny od pracy, to pracownicy nie zachowują z tego tytułu prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe ani czasu wolnego od pracy.

Oczywiście pracodawca może w przepisach wewnątrzzakładowych (np. układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy) postanowić, że do czasu pracy zaliczane będą wszystkie szkolenia, w których udział pracowników jest obowiązkowy.

Źródło: egospodarka.pl

Zadaj pytanie | Drukuj | Wyślij znajomemu | Ulubione | 4 listopada 2008